{"id":29,"date":"2015-09-03T15:31:45","date_gmt":"2015-09-03T15:31:45","guid":{"rendered":"https:\/\/eloquent-moore.178-21-116-128.plesk.page\/index.php\/s\/"},"modified":"2023-11-30T10:36:39","modified_gmt":"2023-11-30T09:36:39","slug":"s","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/boeiboek.nl\/?page_id=29","title":{"rendered":"S"},"content":{"rendered":"

| samengestelde werkwoorden<\/a> | samenstellingen<\/a> | samentrekking voorzetselconstructies<\/a> | scene, sc\u00e8ne<\/a> | -schap<\/a> | scheikundige | symbolen<\/a> | SCP<\/a> | secretaris-generaal<\/a> | seks<\/a> | senaat, Senaat<\/a> | SER<\/a> | Shredlage<\/a> |shock, shockeren, choqueren<\/a> | showen<\/a> | Siem Jan Schenk<\/a> | Sinterklaas, sint, sinterklaas, Sint-Nicolaas<\/a> | -situatie<\/a> | sjiek<\/a> | sms, sms\u2019je, sms\u2019en<\/a> | sociaal-democratie<\/a> | sociaal-economisch<\/a> | sociale media<\/a> | sociale zekerheid<\/a> | soebatten<\/a> | sowieso is het zo dat<\/a> | spaties<\/a> | sperzieboon<\/a> | sponsoren<\/a> | sr.<\/a> | St.<\/a> | sta-in-de-weg<\/a> | staakt-het-vuren<\/a> |\u00a0staatssecretaris<\/a> | staatsiebezoek<\/a> | stampij<\/a> | standhouden<\/a> | stankoverlast<\/a> | start-up<\/a> | Staten-Generaal<\/a> | steiger, steigeren, afstijgen, stijgen, stijger<\/a> | steil, stijl<\/a> | stero\u00efden<\/a> | stiekem<\/a> | stijl, steil<\/a> | streepje voor<\/a> | streptokokken<\/a> | strip-till<\/a> |suikerfeest<\/a> | surseance<\/a><\/p>\n

\u2019s<\/strong>
\nIn aardrijkskundige namen zoals \u2019s-Gravenhage, \u2019s-Hertogenbosch, \u2019s-Gravenzande, \u2019s-Graveland staat een koppelteken. Let bij \u2019s avonds <\/em>en \u2019s nachts <\/em>op de plaats van de apostrof en het ontbreken van een koppelteken.<\/p>\n

S-bocht<\/strong>
\nMet hoofdletter S en koppelteken.<\/p>\n

<\/a>samengestelde werkwoorden<\/span><\/strong>
\nHet komt vaak voor dat samengestelde werkwoorden uit elkaar worden gehaald: \u2018hij zei dat hij dit nog even af wilde wachten: Hier verdringt de spreektaal de schrijftaal. Het is beter die samenstellingen zoveel mogelijk intact te laten: hij zei dat hij dit nog even wilde afwachten.<\/em> <\/i><\/p>\n

<\/a>samenstellingen<\/span><\/strong>
\nEen samenstelling is een woord dat is opgebouwd uit twee of meer woorden die ieder zelfstandig kunnen voorkomen. Denk aan woorden als tuinbroek (tuin+broek) en badslippers (bad+slippers). Samenstellingen worden in het Nederlands altijd aan elkaar geschreven, om aan te geven dat de woorden van de samenstelling bij elkaar horen. Eventueel kan een koppelteken worden gebruikt om de opbouw van de samenstelling duidelijker te maken; het gebruik van een spatie in het samengestelde woord is altijd fout: netto resultaat = nettoresultaat. Nettowinst, nettorendement en dergelijke schrijf je aan elkaar. Netto-opbrengst krijgt een koppelteken vanwege botsende klinkers.<\/p>\n

Het maakt niet uit, uit hoeveel delen het woord is samengesteld. Ook samenstellingen die bestaan uit drie of meer delen worden aan elkaar geschreven. Het is dus \u2018waterkrachtcentrale\u2019, \u2018vijfsterrenhotel\u2019, \u2018derdewereldland\u2019 en \u2018langetermijnplanning\u2019. Hoewel het vaak niet nodig is, geldt ook hier dat het eventueel is toegestaan om de structuur van de samenstelling met een koppelteken te verduidelijken; nooit met een spatie! Wees niet bang om lange woorden te schrijven; het is \u2018langetermijnplanning\u2019 en dus niet \u2018langetermijn planning\u2019.<\/p>\n

Hiermee is niet gezegd dat een combinatie zoals \u2018lange afstandsloper\u2019 altijd fout is. Als niet de afstand lang is maar de loper zelf, dan is \u2018lange\u2019 een bijvoeglijk naamwoord bij \u2018afstandsloper\u2019 en wordt het dus als twee woorden geschreven. Maar dat is wat anders dan een \u2018langeafstandsloper\u2019! Dit onderscheid is overigens precies de reden dat een samenstelling helemaal aan elkaar geschreven moet worden, zonder spaties.<\/p>\n

Tussen de merknaam en een woord dat daar bij hoort, komt een streepje (Ford-dealer). Het is dus: Albert Heijn-bezorgservice. Trekkers van Valtra Valmet zijn Valtra Valmet-trekkers en trekkers uit de serie Hitech zijn Hitech-trekkers. Tussen twee namen in een samenstelling komt een streepje, dus als zowel de bedrijfsnaam als de modelnaam gebruikt wordt, dan is het: Valtra Valmet-Hitech-trekkers. Voor de leesbaarheid is het beter dit soort samenstellingen te vermijden en bijvoorbeeld te spreken van Hitech-trekkers van Valtra Valmet.<\/p>\n

Je mag het koppelteken eventueel gebruiken als je denkt dat dat de leesbaarheid van het woord ten goede komt. Er zijn ook nog een paar gevallen wanneer je verplicht bent een koppelteken te gebruiken.
\nBijvoorbeeld bij samenstellingen met een afkorting (cd-doosje), een symbool (@-teken) of een cijfer (60-jarige).
\nOf in gevallen van \u2018klinkerbotsing\u2019 waarbij in de samenstelling twee klinkers achter elkaar komen te staan die als \u00e9\u00e9n klank gelezen kunnen worden. Om te voorkomen dat de \u2018o\u2019 en de \u2018e\u2019 als \u2018oe\u2019 worden gelezen, schrijf je \u2018macro-economie\u2019 met een streepje. Iets dergelijks geldt ook bij \u2018milieu-inspecteur\u2019.<\/p>\n

Bij samenstellingen waar \u00e9\u00e9n of meer delen uit een andere taal komen, is het verstandig om tussen de vreemdtalige delen onderling een koppelteken te schrijven en om een vreemdtalig en Nederlandstalig deel z\u00f3nder koppelteken aan elkaar te schrijven. De onderdelen \u2018all risk\u2019 en \u2018verzekering\u2019 worden dus samen \u2018all-riskverzekering\u2019. En een systeem voor \u2018content management\u2019 is dus een \u2018content-managementsysteem\u2019. <\/i><\/p>\n

<\/a>samentrekking voorzetselconstructies<\/span><\/strong>
\nDe samentrekking van twee voorzetselconstructies geeft vaak een lelijk effect: \u2018De commissie kreeg inzage in en boog zich over het rapport: Liever vermijden. Fout is: \u2018Argentini\u00eb rouwt om en worstelt met zelfmoord arts.\u2019 Goed: Argentini\u00eb rouwt om de dood van de arts, die zelfmoord pleegde. Het land worstelt daarmee.<\/em> <\/i><\/p>\n

<\/a>scene, sc\u00e8ne<\/strong>
\nZowel het Engelse woord scene <\/em>als het Franse sc\u00e8ne <\/em>zijn volledig ingeburgerd en hoeven niet te worden gecursiveerd: de popscene, de drugsscene. De sc\u00e8ne <\/em>in een toneel of film krijgt een accent. <\/i><\/p>\n

<\/a>-schap<\/span><\/strong>
\nEen woord met het achtervoegsel -schap krijgt aan het slot van het eerste deel geen s. Het is: bedrijfschap, productschap, koningschap, schrijverschap, dichterschap.<\/em> <\/i><\/p>\n

<\/a>scheikundige symbolen<\/span><\/strong>
\nScheikundige symbolen vermijden we in broodtekst maar ze zijn niet altijd taboe. Een vakdeelverhaal over bemesting of mestbeleid mag symbolen hanteren voor stikstof (N), fosfor (P) en andere in de landbouw veelgebruikte elementen.
\nLet op bij fosfor. Het symbool P van het scheikundige element fosfor wordt vaak ten onrechte gebruikt als synoniem van fosfaat (PO4). Bij bemesting gaat het meestal om de stof difosfor-pentoxyde (P2O5). In de volksmond en ook in Boerderij<\/em> wordt deze stof meestal fosfaat genoemd, maar wetenschappelijk is dat niet correct. <\/i><\/p>\n

<\/a>SCP<\/span><\/strong>
\nSociaal en Cultureel Planbureau. Het planbureau is een interdepartementaal, wetenschappelijk instituut. <\/i><\/p>\n

<\/a>secretaris-generaal<\/span><\/strong>
\nMet koppelteken. Meervoud: secretarissen-generaal. <\/em>Hoogste ambtenaar van een ministerie. <\/i><\/p>\n

<\/a>seks<\/span><\/strong>
\nSeks <\/em>en alle verdere afleidingen en samenstellingen (seksistisch, sekstoerisme, seksualiteit) <\/em>worden met -ks geschreven. De x wordt alleen gebruikt in sex-appeal <\/em>en sexy.<\/em> <\/i><\/p>\n

semi-<\/strong>
\nWordt gevolgd door koppelteken: semi-permanent, semi-legaal<\/em>. <\/i><\/p>\n

<\/a>senaat, Senaat<\/span><\/strong>
\nDe Nederlandse senaat <\/em>wordt onderkast geschreven (benaming voor de Eerste Kamer). Een lid van de Eerste Kamer is een Eerste Kamerlid <\/em>of een senator. <\/em> De Amerikaanse Senaat <\/em>(eigennaam) is met een hoofdletter. <\/i><\/p>\n

<\/a>SER<\/span><\/strong>
\nAfkorting van Sociaal-Economische Raad (let op het koppelteken). Met drie kapitalen. Geef eerst de volledige naam Sociaal-Economische Raad, <\/em>gebruik daarna de afkorting SER. <\/em>In koppen kan SER <\/em>worden gebruikt. <\/i><\/p>\n

<\/a>Shredlage<\/span><\/strong>
\nShredlage-mais is mais die in plaats van op de gangbare 0,5 tot 1,2 centimeter op 2,6 tot 3,0 centimeter wordt gehakseld en waarbij de korrel niet gekneusd maar verpulverd wordt. De techniek werd door Claas in de markt gezet, het is een eigennaam en krijgt daardoor een hoofdletter. Andere fabrikanten passen een soortgelijke techniek toe. Kemper distribueert korrelkneuzers onder de naam ProfiCracker, New Holland onder de naam DuraShredder. Krone levert OptiMaize-haksellengteverstelling in combinatie met haar zelf ontwikkelde schijvenkneuzer. Wellicht dat over enkele jaren de hoofdletter verdwijnt zoals ooit bij aspirine van Bayer. <\/i><\/p>\n

<\/a>shock<\/span><\/strong>
\nMet sh en ck. Ernstige verstoring van de bloedsomloop als gevolg van een zware verwonding of hevige schrik. Hij verkeerde in een shock.<\/em> <\/i><\/p>\n

<\/a>shockeren, choqueren<\/span><\/strong>
\nHet Groene boekje geeft shockeren <\/em>\u00e9n choqueren, <\/em>Van Dale geeft alleen choqueren. <\/em>De voorkeur geniet choqueren.<\/em> <\/i><\/p>\n

<\/a>showen – showde – geshowd<\/span><\/strong>
\nMet vernederlandste spelling volgens de regel van \u2019t kofschip. <\/i><\/p>\n

<\/a>Siem Jan Schenk (zonder tussenstreepje)<\/span><\/strong> <\/i><\/p>\n

<\/a>Sinterklaas, sint, sinterklaas<\/span><\/strong>, Sint-Nicolaas<\/strong><\/span>
\nDe goedheilig man en de feestdag met een hoofdletter, de afleidingen onderkast: sinterklaasavond, sinterklaasinkopen, sinterklaassurprise. <\/em>Ook: er loopt een sinterklaas over straat. <\/em>De volkse benaming sint <\/em>met onderkast: de goede sint.<\/em> <\/i><\/p>\n

Sint-Nicolaas<\/strong>
\nMet hoofdletters en koppelteken. Verkort: St. Nicolaas.<\/em> <\/i><\/p>\n

<\/a>–situatie<\/strong><\/span>
\nClich\u00e9. Liever niet gebruiken in samenstellingen als \u2018gezinssituatie\u2019, \u2018achterstandssituatie\u2019, \u2018beginsituatie\u2019. Met uitzondering van noodsituatie vermijden in samenstellingen. Niet: de verslechterende werkgelegenheidssituatie. Maar: het groeiende tekort aan banen<\/em>. <\/i><\/p>\n

<\/a>sjiek<\/span><\/strong>
\nHet woord sjiek <\/em>is volgens Van Dale uitsluitend een zelfstandig naamwoord, ontleend aan het Franse chique, <\/em>dat betekent: tabakspruim, pruimtabak of stukje kauwgom. Gebruik \u2018sjiek\u2019 niet als er een minder chic begrip wordt bedoeld. Zet dan aanhalingstekens om chic <\/em>of chique: een \u2018chique\u2019 tent, een \u2018chic\u2019 heerschap, het \u2018chique\u2019 heerschap.<\/em> <\/i><\/p>\n

<\/a>sms, sms\u2019je, sms\u2019<\/em>en<\/span><\/strong>
\nStaat voor short message service. <\/em>Verkleinwoord: sms\u2019je. <\/em>Het werkwoord: sms\u2019en <\/em>– sms\u2019te <\/em>– ge-sms\u2019t.<\/em> <\/i><\/p>\n

<\/a>sociaal-democratie<\/span><\/strong>
\nMet koppelteken. <\/i><\/p>\n

sociaal-economisch<\/strong>
\nMet koppelteken. <\/i><\/p>\n

Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)<\/strong>
\nWoordje \u2018en\u2019 niet vergeten. <\/i><\/p>\n

Sociaal-Economische Raad<\/strong><\/i>
\nAfkorting: SER.<\/p>\n

<\/a>Sociale media<\/strong>
\n<\/span>De Nederlandse benaming gebruiken: sociale media zoals Twitter, Facebook, Google+, Pinterest en Instagram (alle met hoofdletter, want het zijn eigennamen). <\/i><\/p>\n

<\/a>sociale zekerheid<\/span><\/strong>
\nHet stelsel van de sociale zekerheid bestaat uit verzekeringswetten en sociale voorzieningen. De sociale verzekeringen worden bekostigd uit premies die grotendeels door werkgevers en werknemers worden betaald. De sociale voorzieningen worden betaald uit de algemene middelen.
\nDe sociale-verzekeringswetten kunnen worden onderverdeeld in werknemersverzekeringen en volksverzekeringen. Werknemersverzekeringen zijn bedoeld voor degenen die in loondienst werken.<\/p>\n

<\/i><\/a>soebatten<\/span><\/strong>
\nBetekent smeken, <\/em>niet: \u2018touwtrekken\u2019. Na lang soebatten kreeg hij eindelijk zijn zin.<\/em> <\/i><\/p>\n

<\/a>sowieso is het zo dat<\/span><\/strong>
\nLelijke wending. Evenzeer lelijk is de wending: \u2018het is zo dat …\u2019. <\/i><\/p>\n

<\/a>spaties<\/strong>
\nAsterisk (*): in tekst vast aan woord; als nootteken een spatie erna.
\nBreuken, procenten: gewone spatie ervoor. Bij opsommingen – gebruiken.
\nGradenteken: gewone spatie ervoor, geen erna.
\nNootcijfers (superieure cijfers): vast aan woord of bedrag, gevolgd door een haakje.
\nProcentteken: geen spatie voor het teken wel erna.
\nValutasymbolen: na euro- of dollarteken geen spatie (\u20ac100 en $100). <\/i><\/p>\n

<\/a>sperzieboon<\/span><\/strong>
\nMet een z en ie. <\/i><\/p>\n

<\/a>sponsoren – sponsorde – gesponsord<\/span><\/strong>
\nMet vernederlandste spelling volgens de regel van \u2019t kofschip. <\/i><\/p>\n

<\/a>sr.<\/span><\/strong>
\nMet een punt. Senior. Zo ook jr. <\/em>(junior). <\/i><\/p>\n

<\/a>St.<\/span><\/strong>
\nMet een punt. In tegenstelling tot Van Dale geen koppelteken. St. Maarten, St. Nicolaas, <\/em>of voluit: Sint Maarten, Sint Nicolaas. <\/em>Het is St.-Petersburg <\/em>(met koppelteken: de burcht van Sint Peter). <\/i><\/p>\n

<\/a>sta-in-de-weg<\/span><\/strong>
\nMet koppeltekens. <\/i><\/p>\n

<\/a>staakt-het-vuren<\/span><\/strong>
\nMet koppeltekens. <\/i><\/p>\n

<\/a>staatssecretaris<\/span><\/strong>
\nNet als minister in onderkast: staatssecretaris. <\/i><\/p>\n

<\/a>staatsiebezoek<\/span><\/strong>
\nMet dubbel a, een s en ie. Zo ook staatsiefoto, staatsieportret. <\/em>Het is: statiegeld.<\/em> <\/i><\/p>\n

<\/a>stampij<\/span><\/strong>
\nMet ij. <\/i><\/p>\n

<\/a>standhouden<\/span><\/strong>
\nAls werkwoord aan elkaar. Hij houdt stand. Hij heeft standgehouden. <\/i><\/p>\n

<\/a>stankoverlast<\/strong>
\nDubbelop: stank impliceert al overlast. <\/i><\/p>\n

<\/a>start-up<\/span><\/strong>
\nMet koppelteken. Benaming voor beginnend (internet)bedrijf. <\/i><\/p>\n

<\/a>Staten-Generaal<\/span><\/strong>
\nMet koppelteken en twee hoofdletters. Naam voor de Nederlandse volksvertegenwoordiging; het parlement, de gekozen volksvertegenwoordiging, bestaande uit de Eerste Kamer en Tweede Kamer. Op Prinsjesdag komen beide Kamers in verenigde vergadering bijeen in de Ridderzaal in Den Haag. De Eerste Kamer bestaat uit 75 leden, die voor vier jaar worden gekozen door de leden van Provinciale Staten. Het lidmaatschap is doorgaans een nevenfunctie. <\/i><\/p>\n

<\/a>steiger, steigeren, afstijgen, stijgen, stijger<\/span><\/strong>
\nGebouwen staan in de steigers. <\/em>Paarden steigeren. <\/em>Ruiters stijgen af.<\/em>
\nOmzetten stijgen. <\/em>De grootste stijger <\/em>op de beurs. <\/i><\/p>\n

<\/a>steil, stijl<\/span><\/strong>
\nEen steile <\/em>helling, een steile <\/em>dominee. De stijl <\/em>van een deur, de stijl <\/em>van schrijven. <\/i><\/p>\n

stellingnemen<\/strong>
\nGermanisme. Goed: positie, partij kiezen. <\/i><\/p>\n

<\/a>stero\u00efden<\/span><\/strong>
\nSynthetisch vervaardigde geslachtshormonen. <\/i><\/p>\n

<\/a>stiekem<\/span><\/strong>
\nMet een e, niet met een u. <\/i><\/p>\n

<\/a>stijl, steil<\/span><\/strong>
\nDe stijl <\/em>van een deur, de stijl <\/em>van schrijven. Een steile <\/em>helling, een steile <\/em>dominee. <\/i><\/p>\n

<\/a>streepje voor <\/span><\/strong>
\nEen streepje voor hebben heeft als vast voorzetsel bij, maar daarna wordt de persoon of partij genoemd die iemand hoger plaatst dan een ander. \u2018Een streepje voor hebben bij veel politieke partijen\u2019, bijvoorbeeld.
\nMaar welk voorzetsel genoemd moet worden als je het of de geprefereerde afzet tegen iets of iemand anders, wordt in geen enkel naslagwerk gezegd, meldt de Taaladviesdienst.
\nVolgens de dienst zijn er twee opties:
\n– De biologische landbouw heeft bij veel politieke partijen een streepje voor op de gangbare.
\n– De biologische landbouw heeft bij veel politieke partijen een streepje voor boven de gangbare.<\/p>\n

\u2019Boven\u2019 is mogelijk omdat je daarmee een rangorde kunt aangeven. \u2018Op\u2019 is waarschijnlijk mogelijk vanwege \u2018iets voor hebben op iemand anders\u2019; die uitdrukking is hier gecombineerd met \u2018een streepje voor hebben\u2019.<\/p>\n

<\/a>streptokokken<\/span><\/strong>
\nEen streptokok is een bacterie. Je schrijft het met k’s, niet met c’s. Net als staphylokokken.<\/p>\n

<\/a>strip-till <\/span><\/strong>
\nStrip-till is een conserveringssysteem dat een minimale grondbewerking gebruikt. Het combineert de voordelen van het drogen en verwarmen van de grond van conventionele grondbewerking met de grondbeschermende voordelen van no-till door alleen het deel van de grond te verstoren dat de zaadrij moet bevatten. We schrijven het zonder hoofdletters met koppelteken: strip-till. <\/i><\/p>\n

<\/a>suikerfeest<\/span><\/strong>
\nOnderkast. Einde van de ramadan, de islamitische vastenmaand. <\/i><\/p>\n

<\/a>surseance van betaling, surseance<\/span><\/strong>
\nZonder accent op de e. Uitstel van betaling. Ook kortweg surseance. <\/em>Wordt door de rechtbank verleend op verzoek van een onderneming of organisatie wanneer deze niet meer kan voldoen aan de betalingsverplichtingen. De rechtbank stelt een bewindvoerder aan die probeert het bedrijf te laten voortbestaan en de schuldeisers tevreden te stellen. Als dit niet lukt, volgt meestal een faillissement. <\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

| samengestelde werkwoorden | samenstellingen | samentrekking voorzetselconstructies | scene, sc\u00e8ne | -schap | scheikundige | symbolen | SCP | secretaris-generaal | seks | senaat, Senaat | SER | Shredlage |shock, shockeren, choqueren | showen | Siem Jan Schenk | Sinterklaas, sint, sinterklaas, Sint-Nicolaas | -situatie | sjiek | sms, sms\u2019je, sms\u2019en | sociaal-democratie | …
Ga door met het lezen van S<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-29","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/boeiboek.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/29","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/boeiboek.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/boeiboek.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/boeiboek.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/boeiboek.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/boeiboek.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/29\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":216,"href":"https:\/\/boeiboek.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/29\/revisions\/216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/boeiboek.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}